Ο καρκίνος του δέρματος είναι μια από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου παγκοσμίως, αλλά ταυτόχρονα και μία από τις πιο θεραπεύσιμες, αρκεί να διαγνωστεί έγκαιρα.
Οι καρκίνοι του δέρματος ταξινομούνται ανάλογα με τον τύπο των κυττάρων από τα οποία ξεκινούν. Οι τρεις κύριοι τύποι (Μελάνωμα, Βασικοκυτταρικό και Ακανθοκυτταρικό) αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, αλλά υπάρχουν και σπανιότερες μορφές.
Βασικοκυτταρικό Καρκίνωμα (BCC)
Είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου (περίπου 75 – 80% των περιπτώσεων) και η λιγότερο επικίνδυνη αν εντοπιστεί εγκαίρως.
Συχνά μοιάζει με ένα μικρό, γυαλιστερό “μαργαριταρένιο” εξόγκωμα, μια ροζ πλάκα ή μια πληγή που δεν κλείνει (ή κλείνει και ξανανοίγει). Αναπτύσσεται πολύ αργά και σπάνια κάνει μεταστάσεις, αλλά αν αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να καταστρέψει τοπικά τους ιστούς (δέρμα, χόνδρους, οστά).
Εμφανίζεται σε περιοχές εκτεθειμένες στον ήλιο (πρόσωπο, μύτη, αυτιά, λαιμό).
Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα (SCC)
Η δεύτερη πιο συχνή μορφή. Προέρχεται από τα πλακώδη κύτταρα της επιδερμίδας.
Μοιάζει με ένα κόκκινο, σκληρό ογκίδιο ή μια επίπεδη βλάβη με τραχιά, λεπιδώδη επιφάνεια (σαν κρούστα). Είναι πιο επιθετικό από το βασικοκυτταρικό και αν δεν θεραπευτεί, μπορεί να επεκταθεί σε βάθος ή να δώσει μεταστάσεις σε λεμφαδένες.
Εμφανίζεται κυρίως σε πρόσωπο, αυτιά, χείλη και χέρια. Συχνά αναπτύσσεται πάνω σε ακτινικές υπερκερατώσεις (προκαρκινικές αλλοιώσεις).
Κακόηθες Μελάνωμα
Η πιο σοβαρή και επικίνδυνη μορφή καρκίνου του δέρματος, καθώς έχει μεγάλη τάση για γρήγορη μετάσταση σε άλλα όργανα. Μπορεί να εμφανιστεί ως νέα ελιά ή ως αλλαγή σε μια ήδη υπάρχουσα. Χαρακτηρίζεται από ασυμμετρία, ανώμαλα όρια και ποικιλία χρωμάτων (μαύρο, καφέ, μπλε, κόκκινο).
Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη. Αν αφαιρεθεί σε αρχικό στάδιο, η ίαση είναι σχεδόν βέβαιη.
Εμφανίζεται οπουδήποτε στο σώμα, ακόμα και σε σημεία που δεν βλέπει ο ήλιος (π.χ. πέλματα, κάτω από τα νύχια).
Σπανιότεροι Τύποι
Υπάρχουν και άλλες μορφές που εμφανίζονται λιγότερο συχνά:
Η διάγνωση του καρκίνου του δέρματος είναι μια διαδικασία που ξεκινά από τον ασθενή και ολοκληρώνεται στο ιατρείο. Η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κλειδί καθώς οι περισσότερες μορφές θεραπεύονται πλήρως αν εντοπιστούν νωρίς.
Αυτοεξέταση
Η διάγνωση συχνά ξεκινά στο σπίτι. Μια φορά το μήνα, ελέγξτε το σώμα σας σε έναν ολόσωμο καθρέφτη (χρησιμοποιώντας και έναν καθρέφτη χειρός για την πλάτη):
Ο κανόνας του “Ασχημόπαπου”: Αν μια ελιά φαίνεται τελείως διαφορετική από όλες τις άλλες πάνω στο σώμα σας (πιο σκούρα, πιο μεγάλη, πιο περίεργη), πρέπει να εξεταστεί άμεσα.
Ο κανόνας ABCDE
Τι να προσέξετε:
Δείτε αναλυτικά για την αυτοεξέταση εδώ:
αυτοεξέταση
Κλινική Εξέταση – Δερματοσκόπηση
Ο ειδικός εξετάζει το δέρμα σας με ένα ειδικό όργανο που ονομάζεται δερματοσκόπιο. Πρόκειται για έναν ισχυρό μεγεθυντικό φακό με πολωμένο φως που επιτρέπει στον γιατρό να δει δομές κάτω από την επιφάνεια του δέρματος, οι οποίες δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι.
Δείτε αναλυτικά για τον έλεγχο στη σελίδα μας:
checkup καρκίνου δέρματος
Ψηφιακή Χαρτογράφηση
Σε άτομα με πολλές ελιές, ο γιατρός τραβάει φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης και αποθηκεύει τα δεδομένα. Έτσι, στην επόμενη επίσκεψη, το λογισμικό μπορεί να συγκρίνει τις ελιές και να εντοπίσει ακόμα και την παραμικρή αλλαγή.
Αν μια βλάβη κριθεί ύποπτη, η διάγνωση επιβεβαιώνεται μόνο μέσω βιοψίας. Ο γιατρός λαμβάνει ένα δείγμα ιστού υπό τοπική αναισθησία και το στέλνει για ιστοπαθολογική εξέταση. Οι κύριοι τύποι είναι:
Shave Biopsy (Επιφανειακή): Αφαίρεση των ανώτερων στρωμάτων του δέρματος.
Punch Biopsy (Κυκλική): Χρήση ενός εργαλείου που αφαιρεί έναν μικρό κύλινδρο ιστού σε βάθος.
Excisional Biopsy (Εκτομή): Αφαίρεση ολόκληρης της βλάβης μαζί με ένα μικρό περιθώριο υγιούς δέρματος (συνήθως γίνεται όταν υπάρχει υποψία μελανώματος).
Αν διαγνωστεί μελάνωμα ή επιθετικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει περαιτέρω εξετάσεις για να δει αν ο καρκίνος έχει επεκταθεί:
Βιοψία λεμφαδένα φρουρού – Έλεγχος του πρώτου λεμφαδένα στον οποίο θα «στράγγιζε» ο όγκος.
Απεικονιστικές εξετάσεις, Αξονική (CT), μαγνητική (MRI) ή PET scan.
Η θεραπεία του καρκίνου του δέρματος εξαρτάται από τον τύπο του καρκίνου, το στάδιο (πόσο βαθιά έχει προχωρήσει), την τοποθεσία και τη γενική υγεία του ασθενούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι τοπική και γίνεται στο ιατρείο.
Χειρουργικές Μέθοδοι
Τοπικές και Μη Επεμβατικές Θεραπείες
Χρησιμοποιούνται κυρίως για επιφανειακούς καρκίνους ή προκαρκινικές αλλοιώσεις (ακτινικές υπερκερατώσεις):
Θεραπείες για Προχωρημένο Καρκίνο ή Μελάνωμα
Όταν ο καρκίνος έχει επεκταθεί πέρα από την επιφάνεια του δέρματος:
Η Ηλεκτροχημειοθεραπεία (Electrochemotherapy – ECT) είναι μια σύγχρονη, τοπική αντικαρκινική θεραπεία που συνδυάζει τη χημειοθεραπεία με τη χρήση ηλεκτρικών παλμών. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη διαχείριση δερματικών όγκων και μεταστάσεων στο δέρμα.
Πως λειτουργεί – Ηλεκτροδιάτρηση
Η βασική αρχή της θεραπείας είναι η ηλεκτροδιάτρηση (electroporation).
Η ηλεκτροχημειοθεραπεία δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή (όπως η χειρουργική επέμβαση), αλλά είναι εξαιρετική λύση στις εξής περιπτώσεις:
Και επίσης τη διακρίνουν τα εξείς πλεονεκτήματα:
Η ηλεκτροχημειοθεραπεία θεωρείται μια παρηγορητική (palliative) αλλά και θεραπευτική μέθοδος που βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής, ειδικά όταν άλλες μέθοδοι έχουν εξαντληθεί.
Δείτε αναλυτικά για τη θεραπεία στη σελίδα μας:
ηλεκτροχημειοθεραπεία
Η πρόληψη είναι το πιο ισχυρό «όπλο» κατά του καρκίνου του δέρματος, καθώς το 90% των περιπτώσεων συνδέεται άμεσα με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV).
Η στρατηγική πρόληψης χωρίζεται σε δύο άξονες: στην πρωτογενή (πώς να μην τον πάθετε) και στη δευτερογενή (πώς να τον προλάβετε σε αρχικό στάδιο).
Χρειάζεται:
Προστασία από την UV Ακτινοβολία
Ο ήλιος εκπέμπει ακτίνες UVA (γήρανση) και UVB (έγκαυμα). Και οι δύο προκαλούν βλάβες στο DNA των κυττάρων.
Αυτοεξέταση
Μια φορά το μήνα, πρέπει να αφιερώνετε 10 λεπτά για να ελέγχετε το δέρμα σας. Ψάξτε για νέες ελιές ή αλλαγές στις παλιές.
Επαγγελματικός Έλεγχος
Τίποτα δεν αντικαθιστά τον έμπειρο οφθαλμό του γιατρού.
Δείτε αναλυτικά για τη πρόληψη στη σελίδα μας:
πρόληψη καρκίνου δέρματος
